Sumud Filosu ve Çağlayan Davası: Açık Denizden Ağır Ceza Koridorlarına Uzanan 5 Perde Arkası

Arapça kökenli 'kararlılık' ve 'direnç' anlamına gelen Sumud, sadece politik bir slogan değil; Akdeniz sivil denizcilik rotasında bir doktrin. Gazze ablukasını delmeyi hedefleyen sivil filolar, askeri donanmaların radar takibine rağmen açık sularda rota tutarak sivil itaatsizliğin sınırlarını test etti. İşin aslı, bu seferler sadece yardım taşımıyor; uluslararası deniz hukukunun gri alanlarını canlı yayınlarla görünür kılıyordu. Müdahale anında telsizlerden yankılanan 'uluslararası sulardayız' anonsları, daha sonra Çağlayan'daki 14. Ağır Ceza Mahkemesi'nin en kritik delil klasörünü oluşturdu.

Dosyadaki en çarpıcı detay, yargılanan isimlerin hiyerarşik ağırlığı. Aralarında Binyamin Netanyahu ve dönemin üst düzey askeri karar vericilerinin yer aldığı 35 kişilik sanık listesi, Türk Ceza Kanunu'nun 'evrensel yargı yetkisi' maddesine dayandırılıyor. Kural net: Mağdurun veya failin uyruğuna bakılmaksızın, insanlığa karşı işlenen suçlar başka bir ülkede kovuşturulabilir. Pratikte bu dava, sanıkların fiziken mahkemeye getirilmesinden ziyade, uluslararası seyahat özgürlüklerini ve diplomatik meşruiyetlerini kısıtlayacak kalıcı bir hukuki baskı aracı yaratmayı hedefliyor.

Duruşma salonundaki en gerilimli anlar, müdahale gecesine ait ham görüntülerin ve ses kayıtlarının incelendiği celselerde yaşandı. Askeri komandoların gemiye iniş yaptığı dakikalarda yolcuların gizlediği SD kartlar, aylar sonra kriminal incelemeden geçirilerek mahkeme dosyasına girdi. Savunma tarafı delillerin tarafsızlığını sorgularken, müdahil avukatlar geminin seyir defteri ve uydu koordinatlarıyla müdahalenin kara suları dışında gerçekleştiğini kanıtladı. Bu koordinatlar, dosyanın 'korsanlık' ve 'kasten öldürmeye teşebbüs' başlıklarında değerlendirilmesini sağlayan temel omurga oldu.

Mahkemenin son ara kararında öne çıkan hamle, İnterpol mekanizmasının işletilmesi talebiydi. Mahkeme heyeti, sanıklar hakkında kırmızı bülten çıkarılması ve Adalet Bakanlığı aracılığıyla yürütülecek diplomatik yazışmaların hızlandırılmasına hükmetti. Farkı şu: Bürokratik yazışmalar yavaş aksa da bu ara karar, dosyanın rafa kaldırılmayacağının açık bir ilanı. Karar duruşması ötelenirken, uluslararası sulardaki yetki aşımının başka ülkelerdeki ceza mahkemelerine de emsal teşkil etmesi amacıyla gerekçeli ara karar İngilizce ve Fransızca özetlerle arşivlendi.

2010 yılındaki Mavi Marmara davasının diplomatik mutabakatlar neticesinde düşürülmesi, sivil aktivizm cephesinde ciddi bir ders oldu. Sumud Filosu avukatları bu kez süreci devletlerarası bir tazminat pazarlığına bırakmamak adına, davayı tamamen bağımsız şahsi hak arayışı ve savaş suçları ekseninde tutuyor. Arka plandaki hesap ise Çağlayan'dan çıkacak olası bir mahkûmiyet kararını doğrudan Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin devam eden soruşturma dosyasına paralel delil olarak eklemlemek. Akdeniz dalgaları durulsa da adliye koridorlarındaki strateji satrancı hız kesmiyor.