Avrupa Sularında Nükleer Satranç: Fransa’nın İkinci Uçak Gemisi Kumarı ve 5 Perde Arkası

Açık denizlerde tek bir nükleer uçak gemisine sahip olmak, lojistik bir kumardan farksız. Charles de Gaulle her altı yılda bir Toulon'daki kuru havuza çekilip reaktör bakımına girdiğinde, Fransa aylarca Akdeniz ve Hint-Pasifik'teki caydırıcılığını sıfırlamak zorunda kalıyordu. Paris askeri planlamacıları, 2038 için hedeflenen yeni nesil nükleer uçak gemisi (PANG) gelene kadar Charles de Gaulle'ün gövde ömrünü 2040'ların başına kadar uzatacak 18 aylık devasa bir revizyon paketini masaya sürdü. İşin aslı, tek gemiyle küresel güç rolü oynamanın sınırına gelindi; Fransız donanması artık bir gemi tatbikattayken diğerinin nöbette olduğu kesintisiz bir rotasyon istiyor.

Fransız savunma sanayii kendi nükleer reaktörünü ve Rafale M savaş uçaklarını üretecek kadar özgüvenli olsa da iş uçakları fırlatmaya gelince rota mecburen Lakehurst'e dönüyor. PANG projesinin kalbinde yer alacak elektromanyetik mancınık sistemi (EMALS) ve gelişmiş iniş teçhizatı (AAG) için Paris, General Atomics ve ABD Donanması ile yaklaşık 1,3 milyar dolarlık bir tedarik kanalına mahkum. Elysee koridorlarında 'ABD bu teknolojiyi siyasi baskı aracına dönüştürür mü?' fısıltıları dolaşsa da Fransız Tedarik Ajansı (DGA) bürokratları Kongre onay süreçlerinde risk görmüyor. Fransız deniz havacılığı, kendi kaderini General Atomics'in üretim bandına emanet etmiş durumda.

Farkı şu: Charles de Gaulle 42 bin tonluk kompakt bir gövdeye sahipken, yeni PANG tasarımı 75 bin tonu aşarak Amerikan süper taşıyıcılarının ligine göz kırpıyor. Bu devasa hacim artışının arkasındaki temel hesap, 2030'ların sonunda filoya katılacak ağırlaştırılmış Rafale F5 varyantları ve onlara eşlik edecek insansız 'sadık kanat adamı' (loyal wingman) dronlarını aynı anda idare edebilmek. İki adet K22 nükleer reaktörüyle beslenecek bu yüzen ada, 300 metreyi aşan pist boyuyla Avrupa kıtasında üretilmiş en büyük ve en karmaşık harp platformu unvanını doğrudan Kraliyet Donanması'nın elinden alacak.

Fransız Parlamentosu'nda savunma bütçesi oylanırken hesap makineleri tek bir gerçeğe işaret ediyor: İkinci bir uçak gemisi inşa etmek en az 5 ila 6 milyar euro ilave fatura demek. İlk gemi için ayrılan 10 milyar euronun üzerine çıkacak bu maliyet, donanmanın fırkateyn ve yeni nesil nükleer saldırı denizaltısı (Suffren sınıfı) programlarını doğrudan tehdit ediyor. Maliye Bakanlığı'nın kemer sıkma uyarılarına karşı Genelkurmay, tek bir platform batırıldığında veya vurulduğunda Fransa'nın okyanus diplomasisinde tamamen kör kalacağı argümanını savunuyor. Karar anı yaklaştıkça, askeri hırsla bütçe gerçekleri arasındaki makas hiç olmadığı kadar açılıyor.

Avustralya'nın nükleer denizaltı anlaşmasını iptal edip AUKUS paktına geçmesiyle sarsılan Fransız dış politikası, okyanuslardaki ağırlığını ancak çift nükleer taşıyıcı grubuyla tescilleyebileceğini biliyor. Çin donanmasının Type 003 Fujian ile katapultlu süper taşıyıcı çağına adım atması, Paris'i Hint Okyanusu'ndaki Reunion ve Mayotte gibi denizaşırı topraklarını korumak için daha agresif bir güç projeksiyonuna zorladı. Pratikte Fransa, ikinci gemi opsiyonunu sadece prestij olsun diye değil; Washington ve Pekin'in hegemonyasına terk edilmek istenmeyen Asya-Pasifik ticaret koridorlarında bağımsız bir üçüncü kutup olarak kalabilmek için zorluyor.