YÖK Atlas ve YKS Simülasyonu: 3 Milyon Adayın Gelecek Laboratuvarındaki 5 Kritik Perde Arkası

Sistem kurulmadan önce adayların en büyük hatası puanlara odaklanmaktı. İşin aslı, sınavın zorluk derecesi değiştikçe aynı puanla 20 bininci olmak da mümkündü 80 bininci olmak da. YÖK Atlas'ın 2016 yılında kullanıma sunulmasıyla birlikte platform, puan tabanlı körlüğü tamamen ortadan kaldırdı. Geçtiğimiz yıl 3,5 milyona yakın adayın tercih döneminde başarı sırası aralıklarını analiz etmesi, yanlış tercih nedeniyle açıkta kalan öğrenci oranında %40'lık dramatik bir düşüş sağladı.

Birkaç soruyla binlerce kişinin önüne geçmek Türkiye reality'sidir. Net Sihirbazı modülü, 2023 verilerine göre tıp fakültelerine son sıradan giren öğrencilerin ortalama 104 TYT netine ulaştığını net biçimde belgeledi. Farkı şu: Adaylar ders ders hangi net bandına sıkışıp kaldıklarını çıplak gözle görüyor. Bu şeffaflık, kulaktan dolma rehberlik kehanetlerini tek hamlede boşa çıkardı.

Sistem sadece akademik veri sunmuyor. Lisans Atlası sekmesindeki 'Yerleşenlerin Geldiği Liseler' verisi, eğitim sisteminin röntgenini çekiyor. Örneğin Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği'ne girenlerin %72'sinin fen lisesi çıkışlı olduğunu tespit etmek artık üç tık uzağımızda. Rakamlar yalan söylemez; bu şeffaf döküm, lise seçiminden itibaren ailelerin 4 yıllık stratejilerini baştan yazdı.

Mühendislik kontenjanlarındaki 300 bin barajı getirildiğinde sektörde ciddi bir kriz havası esmişti. Arka plandaki hesap ise kalitesiz diplomalı işsizler ordusunun önüne geçmekti. YÖK Atlas üzerindeki doluluk oranları verisi, veri bilimi ve yazılım alanlarındaki talep artışını saniye saniye kaydetti. Son iki yılda bilgisayar mühendisliği kontenjanlarının %99,8 doluluk oranına ulaşması, geleneksel inşaat mühendisliğini sıralamalarda geriye itti.

Lisans odaklı eğitim sisteminde önlisans programları yıllarca gölgede kaldı. Ancak Tercih Sihirbazı verileri gösteriyor ki siber güvenlik ve iklim teknolojileri gibi 2 yıllık programlar %100 doluluk oranına ulaştı. Dikey geçiş istatistiklerinin şeffaflaşması, kısa yoldan sektöre atılmak isteyen 500 binden fazla gence rasyonel bir yön haritası çizdi.