Muhammed bin Selman: Ritz-Carlton Baskınından Ankara Hattına Güç Konsolidasyonunun 5 Perde Arkası

Tarih 4 Kasım 2017'yi gösterdiğinde Riyad'daki lüks Ritz-Carlton Oteli, dünyanın en pahalı cezaevine dönüştü. Prens Selman, aralarında milyarder Prens El-Velid bin Talal'ın da bulunduğu yüzlerce prens, bakan ve iş insanını 'yolsuzluk' gerekçesiyle tek gecede tecrit ettirdi. Hazineye aktarılan 100 milyar doları aşkın varlık işin vitriniydi. Arka plandaki hesap ise Suudi Arabistan'ı onyıllardır yöneten 'kardeşler arası uzlaşı' geleneğini kökünden kazıyıp tüm iktidar iplerini tek elde toplamaktı. Nitekim operasyon bittiğinde krallıkta MbS'nin kararlarına karşı koyabilecek hiçbir iç odak kalmamıştı.

2018'de İstanbul Başkonsolosluğu'nda yaşanan Cemal Kaşıkçı cinayeti, Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki köprüleri tamamen dinamitlemiş görünüyordu. Karşılıklı ambargolar, sert ithamlar ve diplomatik tecrit tam dört yıl sürdü. Düğüm 2022'de davanın Suudi Arabistan'a devredilmesi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Cidde ziyaretiyle çözüldü. Farkı şu: İki başkent de ideolojik sürtüşmelerin ekonomik ve jeopolitik maliyetinin sürdürülemez olduğunu gördü. Bugün 'Türkiye, Suudi Arabistan'ın yanındadır' noktasına gelinmesi, duygusal bir barıştan ziyade Akdeniz'den Kızıldeniz'e uzanan soğukkanlı bir çıkar ortaklığının ürünü.

Petrol zengini bir monarşiyi petrole bağımlı olmaktan kurtarmak imkansız gibi görünüyordu. Prens Selman, 2016'da 'Vizyon 2030' planını duyurduğunda herkes bunu iddialı bir PR hamlesi sandı. Ancak Kızıldeniz kıyısında yükselen 500 milyar dolarlık fütüristik şehir Neom ve The Line projesi, krallığın demografik gerçekleriyle doğrudan bağlantılı. Nüfusun yüzde 60'ından fazlası 30 yaşın altında. MbS, genç kuşağa istihdam ve küresel entegrasyon sunamazsa rejimin geleceğinin tehlikeye gireceğini çok iyi biliyor; yabancı sermaye arayışının ve Türkiye gibi sanayi devleriyle kurulan bağın temel motoru da tam olarak bu.

Joe Biden'ın seçim kampanyasında krallığı 'parya' ilan etmesi Riyad'da derin bir kırılma yarattı. Prens Selman paniklemedi. Aksine, Washington'ın koşulsuz koruma kalkanına artık güvenilemeyeceğini kabul edip rotayı çok kutuplu bir diplomasiye çevirdi. Çin'in arabuluculuğunda ezeli rakip İran ile diplomatik ilişkileri tazeledi; Ukrayna savaşı sırasında petrol üretim kotalarında OPEC+ ile Rusya'nın yanında durdu. Ankara ile kurulan savunma sanayii ve güvenlik diyaloğu da bu çok taraflı kalkan politikasının kritik bir parçasını oluşturuyor.

Vahhabilik doktriniyle özdeşleşen bir ülkeyi eğlence ve spor merkezine dönüştürmek akılalmaz bir kumar gibiydi. Din polisinin (Mutaween) yetkileri tırpanlandı, kadınlara araç kullanma hakkı verildi ve sinema salonları açıldı. Cristiano Ronaldo ve Neymar gibi küresel ikonların Suudi ligine transferi için harcanan yüz milyonlarca dolar, sadece futbol sevgisinden ibaret değil. Açıkçası MbS, Batı kamuoyundaki otoriter algıyı 'reformist ve modern bir lider' profiliyle perdelemeyi başardı; içerideki muhalefeti tamamen sindirirken sokağa vaat ettiği özgürlük alanlarıyla gençlerin desteğini konsolide etti.